Wat is een ervaringsdeskundige?

Ervaringsdeskundige is een containerbegrip. Wát iemand bedoeld als het gaat over ‘ervaringsdeskundigen’ varieert per situatie, en per persoon. 

We kennen allemaal het gevoel dat je het makkelijkste contact hebt met mensen die op je lijken. 
Als ouder praat je makkelijker over je kinderen met andere ouders, als topsporter hoef je minder uit te leggen bij andere topsporters. Ervaringsdeskundigen onder elkaar. Maar een ervaringsdeskundige is veel meer dan dat. 

  • Een ervaringsdeskundige is iemand iets zelf heeft meegemaakt.
  • Een ervaringsdeskundige is iemand die jou begrijpt omdat hij of zij hetzelfde heeft meegemaakt en heeft geleerd dit deskundig in te zetten.
  • Een ervaringsdeskundige is een adviseur of belangenbehartiger met praktijkkennis
  • Ervaringsdeskundige is de naam van een beroep.
  • Een ervaringsdeskundige is iemand die de opleiding tot ervaringsdeskundige heeft afgerond.

Werkdefinitie 

Binnen het project ‘waardering ervaringsdeskundigen’ is een werkdefinitie opgesteld. 

Een ervaringsdeskundige is iemand die door eigen ervaringen ergens deskundig in is geworden.  
Voor (vrijwilligers)werk als ervaringsdeskundige is extra ontwikkeling nodig. Een geschoold ervaringsdeskundige kan persoonlijke ervaringen verbinden aan die van anderen, en deze collectieve ervaringskennis inzetten met de voor het werk benodigde vaardigheden.

Bij het beschrijven van de waarde van ervaringsdeskundigen vinden wij het belangrijk dat niemand buitengesloten wordt. Iedereen die zichzelf ervaringsdeskundig vindt, ís dat ook. We kunnen niet bepalen wat de waarde van die ervaringsdeskundigheid is, dat is een persoonlijk gegeven. We gaan wél bepalen wat de waarde is als die ervaringsdeskundigheid in een bepaald beroep of functie wordt ingebracht.

De werkdefinitie is breed opgesteld, zodat zoveel mogelijk ervaringsdeskundigen zich er in herkennen. Hij sluit aan bij wat ‘de gemiddelde Nederlander’ denkt dat een ervaringsdeskundige is, en biedt ruimte aan verder ontwikkelde ervaringsdeskundigen. Maar er zijn ook heel andere definities en visies in omloop. 


Spreektaal

Er is veel gepubliceerd over ervaringsdeskundigen. In grote lijnen zijn er daarbij twee benaderingen. Het eerste is de uitleg in het woordenboek en ‘gewoon Nederlands’. Dit gaat uit van ‘deskundig door ervaring. De tweede benadering wordt gebruikt in rapporten over en scholingen voor ervaringsdeskundigen, en noemt de aanvullende kennis en vaardigheden die ervaringsdeskundigen opdoen. 

Het gebruikelijke woord ervaringsdeskundige is altijd gekoppeld aan datgene waar je ervaringsdeskundig in bent. Dat kan van alles zijn, niet alleen ervaringen met ziekte of beperking. Het gaat om de dingen die je alleen kan weten doordat je er ervaring mee hebt. De dingen die je pas begrijpt als je het hebt meegemaakt. In de media worden mensen die over hun ervaringen vertellen daarom vaak als ervaringsdeskundige aangekondigd.


Woordenboek

Van Dale
“Iemand die geldt als expert op een bepaald terrein door wat hij heeft meegemaakt.”

Online woordenboek en Wikipedia

“Iemand die door ervaring deskundig is geworden op een bepaald terrein, die iets weet doordat hij het heeft meegemaakt.”


Definities

In de vele onderzoeken naar het werk van ervaringsdeskundigen, zijn andere definities opgenomen. De meeste definities gaan meer uit van de ontwikkeling die mensen doormaken als ze hun ervaringsdeskundigheid inzetten.

Notitie Movisie

Ervaringsdeskundigen in het sociaal domein

Iemand die op basis van persoonlijke en collectieve ervaringskennis in staat is deze kennis, in welke vorm dan ook, door te geven aan anderen.

Notitie Movisie

Notitie Ervaringsdeskundige in de wijk

Deskundige op het gebied van ervaring.

Trimbos Instituut

Beroepscompetentieprofiel

Ervaringsdeskundigheid is het vermogen om op grond van eigen herstelervaring voor anderen ruimte te maken voor herstel.

Rapport Verweij-Jonker Instituut

Inzetten ervaringsdeskundigheid van mensen met een chronische ziekte of beperking

Drie elementen die de kern van ervaringsdeskundigheid omvatten:
1. Ervaringsdeskundigheid overstijgt de individuele, persoonlijke ervaring.
2. Een ervaringsdeskundige is in staat om te reflecteren op de eigen ervaring en deze te verbinden met ervaringen van anderen.
3. Een ervaringsdeskundige zet de eigen ervaringen in ten behoeve van anderen.

Boek

Van levenservaring naar ervaringsdeskundigheid

… het vermogen om door middel van reflectie op problemen en daaruit voortvloeiende vernieuwde betekenisgeving, de eigen ervaringskennis aan te wenden ten behoeve van anderen. Ervaringsdeskundigheid betreft daarbij het bevorderen van empowerment, deskundigheid over het leven met een aandoening als ook sensitiviteit, herkenning, erkenning en een kritische blik op kwaliteit van zorg.