De ene ervaringsdeskundige is de andere niet. De ene heeft een groot netwerk, een ander is super-gespecialiseerd en weer een ander spreekt de taal van de straat. Als we de verschillen goed kunnen benoemen, zal dit helpen om de waarde van het werk te beschrijven.

Dit overzicht geeft de verschillen zoals we ze nu in beeld hebben gebracht. Zoals altijd: reacties zijn welkom. Zeker kritische!

Verschil tussen mensen

Levenservaring

Elke ziekte of beperking is anders. Er zijn overeenkomsten, bijvoorbeeld dat iedereen met een zichtbare beperking last heeft van vooroordelen, of dat ouders vergelijkbare ervaringen hebben als hun kind ernstig ziek is. Tegelijkertijd zijn er grote verschillen, zelfs tussen mensen met dezelfde aandoening. Wanneer je vanaf je geboorte een beperking hebt, ga je daar anders mee om dan wanneer je dezelfde beperking op latere leeftijd krijgt. 

Leefwereld

Leeftijd, culturele achtergrond, inkomen, religie, woonomgeving en financieel draagvlak verschillen enorm. De leefwereld van een ervaringsdeskundige speelt een rol. Veel ervaringsdeskundigen behoren op meerdere gebieden in een minderheidsgroepering. 

Persoonlijkheid

Is het glas halfvol of halfleeg? Persoonlijke eigenschappen bepalen hoe we in de wereld staan, en hoe we voelen, denken en reageren. Het verschil in persoonlijkheid werkt ook door in de manier waarop mensen zich inzetten als ervaringsdeskundige. 


Verschil in netwerk

Visie

Ervaringsdeskundige is een containerbegrip, met verschillende definities. De meeste ervaringsdeskundigen kennen alleen de visie waar ze zelf mee werken. Hierin zijn twee hoofdstromingen te onderscheiden. Volgens woordenboeken en de meeste Nederlanders is een ervaringsdeskundige deskundig door ervaring. In de andere visie is iemand ervaringsdeskundig na reflectie op eigen ervaringen en het opdoen van collectieve ervaringskennis en de deskundigheid om deze ervaringskennis goed in te zetten. 

Achterban

Ervaringsdeskundigen werken vrijwel altijd vanuit collectieve ervaringskennis. Om dit te onderhouden is contact met een achterban nodig. Patiënten-/cliëntenorganisaties kunnen gericht onderzoek uitvoeren onder de leden, zorgen voor draagvlak en voor informatie over nieuwe ontwikkelingen. 

Collega’s

In vergelijkbaar werk, betaald of onbetaald, zijn ervaringsdeskundigen collega’s die onderling kennis en ervaringen uitwisselen. Soms informeel, soms via intervisie of begeleiding door een cliëntenorganisatie. Zo kunnen ze feedback krijgen op hun functioneren, nieuwe kennis verzamelen en zorgen dat ze niet te ver verwijderd raken van de persoonlijke ervaringen. 


Verschil in competenties

Expertise

Sommige ervaringsdeskundigen zijn vergaand gespecialiseerd. Ze combineren de drie kennisbronnen ervaringskennis + wetenschappelijke kennis + praktijkkennis. Dit zijn bijvoorbeeld de mensen die wetenschappelijke literatuur lezen over hun eigen ziektebeeld, en dat bespreken met hun arts. Andere ervaringsdeskundigen zijn gespecialiseerd in onderwerpen als inclusie, toegankelijkheid of stigmatisering. 

Opleiding

Ervaringsdeskundigen hebben zeer diverse opleidingen, passend bij het beroep waar ze voor gestudeerd hebben. Soms draagt dit bij aan hun inzet als ervaringsdeskundige, soms niet. Daarnaast zijn er specifieke trainingen en opleidingen gericht op het inzetten van ervaringsdeskundigheid. 

Werkervaring

De meeste ervaringsdeskundigen hebben (ook) een andere baan, of hebben dat gehad. Zij werken in alle denkbare beroepen. Soms levert dit werkervaring op die ze kunnen gebruiken bij het werk als ervaringsdeskundige.