Week 3 De tijd van een boekenbon is voorbij. Met het project ‘waardering ervaringsdeskundigen’ leggen we de verschillen tussen ervaringsdeskundigen vast en beschrijven we het werk dat ze doen, waarna we kunnen bepalen wat de toegevoegde waarde is.

Ervaringsdeskundig in hart, hoofd en handen

M’n hoofd tolt. Elk gesprek levert nieuwe inzichten en invalshoeken op. Tegelijkertijd heb ik mezelf een strakke deadline gesteld. Deze week moet de concept-vragenlijst af, zodat mensen er op kunnen reageren. Maar wat moet er precies in de vragenlijst?

De stappen bij ervaringsdeskundigheid. Meer uitleg staat in de documentatie.

Gebruik bestaande informatie

Om beter te kunnen kaderen, ben ik weer in de literatuur gedoken. Er is veel geschreven over ervaringsdeskundigen, en ik krijg nu ook rapporten toegestuurd die ik nog niet kende. Eerlijk gezegd maakt dat het er niet beter op. De termen die in het ene rapport gebruikt worden, krijgen in andere rapporten weer nét een andere invulling. Op deze website staan nu zes definities, maar dat kunnen er ook veel meer zijn.

Goede hoop had ik op het Beroepscompetentieprofiel voor ervaringsdeskundigen. Dat is een veelgebruikt stuk, waar momenteel ook de professionalisering voor ervaringsdeskundigen in de GGZ op gebaseerd wordt. Het blijkt helaas erg gericht te zijn op het vak van ervaringswerker / ondersteuners in de GGZ. Het rapport van 96 pagina’s is ingedeeld in algemene en specifieke competenties. Het daadwerkelijke inzetten van ervaringsdeskundigheid komt maar in één categorie terug. En zelfs dan in combinatie met iets anders: ‘Ervaringsdeskundigheid in kunnen zetten en herstel kunnen faciliteren‘.

Er zijn wel enkele aspecten die overal terug komen. Het belang van het kennen van de ervaringen van anderen bijvoorbeeld. Meestal heet dat ‘ervaringskennis’. En het belang van het reflecteren op je eigen ervaringen. Maar hoe vaker ik met mensen over deze begrippen spreek, hoe meer ze in kracht afbrokkelen. Het lezen van andere invalshoeken levert wel mooie ideeën op. Bij ‘Vanuit Autisme Bekeken’ vond ik goede infographics en goede beschrijvingen voor ervaringsdeskundigen zelf. Ook hier is het vooral op begeleiding en ondersteuning gericht. Maar zeker een organisatie om mee verder te praten.

  • Kunnen we de verschillen tussen ervaringsdeskundigen duidelijker maken via een indeling in hart, hoofd en handen? Ik onderzoek een idee voor een nieuw model.

Door alle ontwikkelingen en publicaties rondom ervaringsdeskundigen, lijkt de kern uit beeld te zijn verdwenen. Voor het project ‘waardering ervaringsdeskundigen’ ga ik weer op zoek naar die kern. Een indeling in gewone woorden, zonder jargon. Vanuit de brede werkdefinitie die we in dit project hanteren. Op zoek naar een indeling die over alle schotten en beroepen heen begrepen zal worden.

Trudy Jansen

Hart, hoofd en handen

Ervaren

Hart

Alles wat je weet doordat je het zelf hebt meegemaakt. Dit gaat om je eigen ervaringsdeskundigheid, en is altijd gekoppeld is aan specifieke levenservaring. In ons werk focussen we daarbij op de ervaringen die ontstaan doordat je een ziekte/stoornis/beperking hebt of in zware omstandigheden leeft/hebt geleefd.

Weten

Hoofd

Alle informatie die bijdraagt aan je deskundigheid. Doordat je er over gepraat hebt, of doordat je informatie hebt gelezen/gezien/gehoord. Het is een combinatie van theoretische kennis en je kennis over de ervaringen van anderen.

Doen

Handen

De toepassing van je ervaringen en ervaringsdeskundigheid in je werk. Dit is de deskundigheid die samengaat met vakkennis en de competenties van je vak. Die zijn anders voor ervaringswerkers in de zorg dan voor voorlichters, en die zijn weer anders dan voor belangenbehartigers.

Voorbeeld

Als ouder van een kind in de jeugdzorg krijg je veel ervaring met bureaucratie en wachtlijsten. Je leert daar je weg in vinden. Als je andere ouders tegenkomt, vind je daar het begrip van mensen die het écht begrijpen. Door met andere ouders ervaringen te bespreken heb je al menige tip gekregen waar je wat aan had.

  • Hart
    Je persoonlijke ervaringen en hoe je die beleeft. Je herinnering aan alle gebeurtenissen, met de emoties en gedachten die daar bij horen.
  • Hoofd
    De kennis over hoe de jeugdzorg geregeld is, waar je moet zijn om iets te regelen en wat je kan verwachten.
    De voorbeelden die je kent van andere ouders, inclusief de emoties en gedachten die zij beschrijven.
  • Handen
    Je zet je ervaringsdeskundigheid hier in tijdens gesprekken met andere ouders. Je vindt de juiste toon om deze gesprekken te voeren, kan luisteren en empathie tonen. Je kan ook adviseren vanuit je eigen ervaringen.

Stappen tussen hart, hoofd en handen

De stap van hart naar hoofd maak je door gerichte informatie in te winnen over je eigen situatie. En door te reflecteren op je ervaringen. Zelfreflectie aangevuld met praktische kennis.

Voor de stap van hoofd naar handen vraagt nadenken over de manier waarop jouw ervaringsdeskundigheid iets toevoegt aan jouw werk. Reflectie op je werksituatie, vanuit het kennen van je eigen ervaringsdeskundigheid.

Er valt meer over te zeggen. Ik heb eerst nagedacht over de impact van de persoonlijkheid van de ervaringsdeskundige op de uiteindelijke inzet van ervaringsdeskundigheid. Ook daar valt weer veel over te zeggen. Als het gaat over hart en hoofd, kom ik tot dit kleurrijke schema.

28 juni 2021, Trudy Jansen

Tips, commentaar, nieuwe inzichten?

We horen ze graag. Je kan hieronder een reactie plaatsen (openbaar) of deze mailen.
Tip: Op LinkedIN is de discussie meestal uitgebreider dan hieronder.

Worstelen met termen en visies

Het is één grote worsteling met termen en visies. In de vele gesprekken die ik voer over mogelijke indelingen, word ik steeds aan het twijfelen gebracht. Of positief gezegd: ik doe dagelijks nieuwe inzichten op.